[BÀI DỰ THI LE SPECTRE #5: CUỘC PHIÊU LƯU CỦA JENNY TRONG TẾ BÀO ĐỘNG VẬT]

Tác giả: Dương Thị Quỳnh Như
Lớp – Trường:
10T- Gia Định High school

Jenny là một nhà khoa học tài ba trẻ tuổi, cô hiện đang làm việc cho một phòng thí nghiệm tại Việt Nam. Hiện tại, cô đang làm một đề tài về tế bào động vật, cô muốn tìm hiểu kĩ hơn về cấu trúc cũng như các hoạt động diễn ra trong nó. Tuy nhiên, đây quả là một đề tài đầy khó khăn, đã được gần một năm cô nghiên cứu nhưng vẫn chưa có một kết quả như cô đang tìm kiếm.
Vào một ngày kia, sau khi hết giờ làm việc tại phòng thí nghiệm, Jenny đang chuẩn bị trở về nhà, trời bỗng đổ mưa to nhưng thật xui xẻo, Jenny lại quên mang theo chiếc ô của mình, cô đành quay vào phòng thí nghiệm và ngồi đợi. Mười phút, rồi hai mươi phút trôi qua, cơn mưa vẫn chưa ngớt, Jenny quyết định sẽ làm tiếp các thí nghiệm để đốt thời gian. Trong khi cô đang miệt mài làm việc, bỗng nhiên “ Đoàng”- một tiếng sét vang lên, phòng thí nghiệm thì bỗng tối đen như mực. “ Haizz, mất điện rồi”- Jenny thầm nghĩ. Cô quơ tay, định tìm chiếc đèn pin trên bàn, bỗng cô ấn phải một công tắc nào đó. Cô cảm thấy có một sự thay đổi rõ ràng trong cơ thể, bỗng người mất đi thăng bằng, cô rơi bộp xuống một vật mềm mềm. Cô bỗng nhiên thấy hơi hoảng sợ, bởi suy nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu cô là cô đã bấm nhầm máy bắn tia Gamma thu nhỏ của giáo sư Harry mất rồi. Đang thất thần, Jenny bỗng thấy một vật thể không có hình dạng cố định đang bay lơ lửng, Jenny nghĩ rằng mình đã rơi vào vật thể nghiên cứu mình để trên bàn mất rồi, nếu vậy thì, vật thể vô định hình trước mắt ắt hẳn là một tế bào động vật rồi. Jenny cảm thấy vừa lo lắng vì mình bị thu nhỏ, nhưng đồng thời cũng cảm thấy thật may mắn vì mình có cơ hội “thám hiểm” tế bào động vật. “ Dù gì cũng phải đợi giáo sư Harry đến mình mới trở về bình thường được, chi bằng bây giờ mình cứ đi xem tế bào trong khi chờ giáo sư vậy”- Jenny lạc quan nghĩ.
CUỘC PHIÊU LƯU BẮT ĐẦU
Tế bào là nền tảng cho mọi sự sống, là điều kiện cơ bản cho hệ thống sinh học. Tế bào động vật gồm ba phần chính : màng phân cách, tế bào chất và nhân tế bào. Đây là những thứ Jenny học được từ trong sách và cô đã học thuộc nó làu làu, tuy nhiên, đến tận hôm nay, cô mới có cơ hội được nhìn rõ tận mắt. “Quả nhiên, mắt thấy mới là thật”- Jenny nghĩ. Tế bào động vật được bao bởi một tấm màng bán thẩm thấu, nó được gọi là màng tế bào. Màng tế bào là màng sinh học ngăn cách tất cả phần bên trong của tế bào với môi trường bên ngoài, nó được hình thành bởi lớp lipid kép, cholesterol và protein. Nó có thể thấm chọn lọc vào các ion và các phân tử hữu cơ và kiểm soát sự di chuyển của các vật liệu trong và ngoài tế bào. Về cơ bản, nó bảo vệ tế bào khỏi các lực lượng bên ngoài. Jenny hào hứng cầm quyển sổ tay luôn mang theo bên mình ra rồi tỉ mỉ ghi chép, vẽ vời lại các hình ảnh mình đang thấy, cô cảm thấy mình thật quá may mắn. Jenny quyết định tiến vào bên trong tế bào để quan sát nhiều hơn. Khi vừa bước chân qua màng tế bào, Jenny nhìn thấy các bộ phận khác nhau của tế bào, chúng được gọi là các bào quan. Các bào quan bao gồm : nhân tế bào, ty thể, lưới nội chất, bộ máy Golgi, tiêu thể; chúng là các thành phần đặc biệt và có chức năng cụ thể. Khi bước đi trên tế bào, Jenny có cảm giác chân mình bị dính dính. “Thì ra đó chính là tế bào chất mà mình đã đọc không biết bao lần trên sách” Jenny thầm nghĩ. Tế bào chất có thành phần chính là bào tương (một dạng keo bán lỏng chứa nhiều hợp chất hữu cơ và vô cơ khác nhau) và các bào quan (cấu trúc phụ bên trong tế bào); nó có mặt ở khắp mọi nơi trong tế bào, ngoại trừ nhân. Nó chứa 80% là nước và không có màu. Chức năng chính của tế bào chất là cung cấp bề mặt cho tất cả các bào quan bên trong tế bào, đồng thời, nó cũng là nơi diễn ra các phản ứng hóa học của tế bào và tổng hợp các chất. Jenny cảm thấy cực kỳ tò mò và hứng khởi.
Tiếp theo, cô quyết định sẽ đi tìm hiểu về nhân tế bào. Đó là phần to nhất và nằm ở vị trí trung tâm của tế bào.Nhân tế bào là bào quan duy nhất chứa DNA bên trong tế bào; mà DNA lại quyết định và kiểm soát hầu hết các chức năng diễn ra bên trong tế bào. Vì vậy, nhân tế bào là trung tâm điều khiển phần lớn hoạt động diễn ra trong tế bào và nó cũng chứa các thông tin di truyền. Nó còn chứa một hạch nhân- nơi cấu tạo ra ribosomes. Jenny hơi thắc mắc, tại sao trên màng nhân lại có các lỗ nhỏ, rộng khoảng 20-40nm. Cô chợt nhớ đến lời giáo sư Harry đã từng nói, công dụng của những lỗ nhỏ đó là giúp vật chất di chuyển giữa bào tương và nhân. Bao bọc xung quanh nhân là lưới nội chất, lưới nội chất chia thành hai loại: loại có hạt và loại không có hạt. Mạng lưới nội chất là hệ thống các túi nhỏ (dẹt) song song và nối thông với nhau. Mỗi ống (túi) được bao bọc bởi một màng lipoprotein. “ Ôi, thật thú vị! Thì ra túi nội chất hạt nằm gần nhân các túi nội chất trơn” – Jenny reo lên. Túi nội chất hạt thì có các ribosomes gắn trên nó trong khi túi nội chất trơn thì được cấu tạo từ lipid và không có các ribosomes gắn trên.Lưới nội chất trơn có nhiều loại enzyme thực hiện chức năng tổng hợp lipid- một thành phần cần thiết trong màng tế bào; chuyển hóa đường; phân hủy chất độc hại… Trong khi đó túi nội chất hạt có các ribosomes, thứ tổng hợp protein.Các protein được tổng hợp từ lưới nội chất hạt được vận chuyển đến bộ máy Golgi. Tại đây, các protein và lipid được xử lý và đóng gói. Đồng thời, bộ máy Golgi cũng tham gia vào quá trình tạo ra các tiêu thể. Jenny trông bộ máy Golgi như được hình thành bởi các túi màng dẹt xếp chồng lên nhau. Quả thật là như vậy, bộ máy Golgi được cấu tạo từ khoảng 60 túi xếp chồng, xung quanh chồng túi là một lượng lớn các từ nang. Các tiêu thể là bào quan có chứa các enzym thủy phân giúp phân hủy các sản phẩm thừa như protein, nucleic, acid, polysaccharide đảm bảo cho tế bào hoạt động ổn định.. Ở dạng đơn giản nhất, lysosome được hình dung dưới dạng không bào hình cầu dày đặc, nhưng chúng có thể hiển thị sự thay đổi đáng kể về kích thước và hình dạng do sự khác biệt trong các vật liệu đã được đưa vào để tiêu hóa. Đồng thời, tiêu thể cũng là bào quan mang nhiệm vụ phá hủy tế bào khi tế bào đó đã già, chết hoặc bị tổn thương. Cuối cùng, Jenny quan sát các ty thể. Mỗi ty thể đều có màng ngoài và màng trong cấu tạo từ lớp phospholipid kép cùng protein. Mỗi lớp màng lại có những đặc tính khác nhau. Ty thể gồm năm bộ phận quan trọng : màng ty thể ngoài; xoang giao màng; màng ty thể trong; xoang mào; chất nền. Vai trò nổi bật nhất của ty thể là tạo ra tiền tệ năng lượng của tế bào ATP, thông qua hô hấp và điều chỉnh quá trình chuyển hóa tế bào. Tập hợp các phản ứng trung tâm liên quan đến sản xuất ATP được gọi chung là chu trình axit citric hay Chu trình Krebs. Tuy nhiên, ty thể có nhiều chức năng khác ngoài việc sản xuất ATP.
Vậy là đã quan sát xong một tế bào động vật, Jenny cũng chẳng biết bao nhiêu giờ đã trôi qua. Đưa mắt xem đồng hồ trên tay, Jenny thấy bây giờ cũng đã gần sáu giờ sáng, cô nghĩ chắc chỉ vài phút nữa thôi giáo sư Harry sẽ đến rồi, bởi giáo sư nổi tiếng là người cuồng việc và đúng giờ mà. Quả nhiên, đúng là vậy, khi ngồi nghĩ ngợi chưa được bao lâu, cô đã nghe tiếng mở cửa. Jenny bèn hét to nhưng tiếc thay, sau khi bị thu nhỏ, tiếng hét của cô không đủ to để giáo sư Harry nghe thấy. Jenny bỗng cảm thấy sợ hãi, cô tự nhủ phải bình tĩnh lại, đưa tay sờ sờ túi quần, cô bỗng phát hiện ra chiếc điện thoại của mình đang nằm trong túi. Thật may mắn làm sao, Jenny liền thuần thục bấm gửi một tin nhắn cho giáo sư. Khoảng năm phút sau, cô thấy một tia sáng được chiếu vào người mình và cô đã trở lại hình dáng cũ. Sau khi trở về, nhìn dáng vẻ đầy thắc mắc của giáo sư, Jenny vui vẻ kể cho ông nghe về chuyến phiêu lưu kì thú của mình.

*LƯU Ý:

  • Điểm truyền thông: chiếm 40% tổng điểm, được tính dựa trên lượt react, comment và share của Bài Dự thi. Bài Dự thi hoàn thành sớm sẽ có quyền lợi về điểm truyền thông.
  • CÁCH THỨC TÍNH ĐIỂM: (Chỉ tính điểm khi đã like page)
  1. Like: 1 điểm/lượt
  2. Các cảm xúc khác: 2 điểm/lượt
  3. Share chế độ công khai (Public): 3 điểm/lượt
  4. Like (đối với bài viết trên website): 2 điểm/lượt
  • Thời gian đóng cổng bình chọn: 23h59′ ngày 11/08/2020
  • Ban Tổ chức không chịu trách nhiệm về tính chính xác của kiến thức thức khoa học được sử dụng trong Bài Dự thi.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s